Een kind krijgen gaat lang niet altijd via het bekende paadje van twee partners die samen zwanger worden. Steeds meer mensen bouwen een gezin op met een donor, een co-ouder of een draagmoeder, en dat traject brengt een eigen wereld met zich mee. Waar reguliere ouders zich buigen over babynamen en de inrichting van de babykamer, hebben wensouders daarnaast te maken met wachtlijsten, wetgeving en gesprekken over afstamming. 2026 is op dat vlak een jaar waarin het nodig is om even stil te staan, want er verandert het nodige.
Wachten op een donor duurt vaak langer dan gehoopt
Nederlandse fertiliteitsklinieken hebben te maken met een tekort aan eigen spermadonoren, waardoor wachttijden kunnen oplopen tot meer dan twee jaar, terwijl juist leeftijd en vruchtbaarheid vaak weinig ruimte laten om zo lang te wachten. Dat gebrek aan Nederlandse donoren zorgt ervoor dat een groot deel van de behandelingen inmiddels met buitenlands donorsperma gebeurt, ongeveer 65 procent op dit moment. De overheid volgt die ontwikkeling met argusogen. Staatssecretaris Judith Tielen liet begin dit jaar aan de Tweede Kamer weten zich zorgen te maken over zogenoemde massadonatie, waarbij één donor via buitenlandse spermabanken aan zeer veel gezinnen tegelijk verbonden raakt. Voor donorkinderen kan dat later spelen, bijvoorbeeld rond identiteit of de kans dat ze onbedoeld verwant blijken aan een halfbroer of halfzus. In Nederland geldt daarom al sinds 2019 een grens van maximaal twaalf gezinnen per donor, een flinke aanscherping ten opzichte van de vijfentwintig kinderen die daarvoor als grens gold.
Draagmoederschap krijgt eindelijk een wettelijk kader
Ook op het gebied van draagmoederschap gebeurt er dit jaar veel. Op dit moment regelt de wet in Nederland nog vrijwel niets, waardoor wensouders na de geboorte afhankelijk zijn van de toestemming van de draagmoeder en soms van de Raad voor de Kinderbescherming om hun kind officieel in het gezin op te nemen. Die onzekerheid kan lang duren. Het kabinet werkt daarom aan de Wet kind, draagmoederschap en afstamming, die zowel nationaal als internationaal draagmoederschap een plek moet geven. Rechters kunnen straks vooraf al vastleggen dat wensouders vanaf de geboorte de wettelijke ouders zijn, mits ze samen met de draagmoeder al voor de zwangerschap toestemming vragen aan de rechter. Daarnaast worden er twee strafbaarstellingen voorgesteld die betalingen bij draagmoederschap aan banden leggen, zodat er ruimte blijft voor een redelijke onkostenvergoeding zonder dat er een verdienmodel om zwangerschappen heen ontstaat. Niet iedereen is het eens over de manier waarop, sommige experts waarschuwen voor een commerciële praktijk waarin kwetsbare vrouwen om financiële redenen draagmoeder worden, terwijl andere betrokkenen juist blij zijn dat er na jaren discussie schot in de zaak zit.
Meerouderschap staat ook op de agenda
Niet alleen draagmoederschap ligt bij de politiek op tafel. Voor meerouderschap, waarbij een kind wettelijk meer dan twee ouders kan hebben, ligt het initiatief bij de Tweede Kamer zelf, op basis van een wetsvoorstel dat al langer klaarligt. Voor gezinnen die met een bekende donor of in een co-ouderschapsconstructie een kind krijgen, kan zo’n regeling veel duidelijkheid geven over ieders rol en rechten. Het sluit aan bij het bredere Regenboogstembusakkoord, waarin is afgesproken dat het kabinet werk maakt van wetgeving die uiteenlopende gezinsvormen juridisch beter ondersteunt.
De babykamer en babynaam blijven ondertussen gewoon spelen
Naast de juridische kant blijft er natuurlijk ook gewoon een kind op komst, met alles wat daarbij hoort. Op het gebied van babykamers zien we dit jaar een verschuiving naar rustige, genderneutrale ruimtes. Felle roze of blauwe thema’s maken plaats voor greige tinten, hout en natuurlijke materialen, soms aangevuld met een vleugje jungle of bos voor wat karakter. Ook bij babynamen valt op dat ouders minder vasthouden aan vaste hokjes. Korte, krachtige namen doen het goed, net als namen met een betekenis of een link naar de eigen achtergrond en genderneutrale namen winnen terrein. Voor wensouders die een kind krijgen via donorconceptie kan de naamkeuze soms een extra lading hebben, als een manier om het verhaal van het gezin een plek te geven.
Een platform waar dit allemaal samenkomt
Al die stappen, van het zoeken naar een donor tot het uitzoeken van een naam, hoeven niet in je eentje doorlopen te worden. Flavie is een Nederlands platform dat wensouders en spermadonoren met elkaar in contact brengt, ongeacht of iemand alleenstaand is, deel uitmaakt van een LHBTIQ+ stel of samen met anderen aan een kinderwens werkt. Naast het matchen van wensouders en donoren biedt het platform informatie over donorconceptie, draagmoederschap en co-ouderschap, en een plek waar ervaringen gedeeld worden met mensen die hetzelfde traject doorlopen of doorlopen hebben. In een periode waarin wetgeving nog volop in beweging is en wachtlijsten lang kunnen voelen, kan het prettig zijn om niet als enige door die vragen heen te hoeven.
Bouwen aan een gezin blijft mensenwerk
De trends van 2026 laten zien dat de weg naar ouderschap er voor wensouders, donoren en co-ouders vaak anders uitziet dan het klassieke plaatje en dat de wetgeving daar langzaam maar zeker op aansluit. Wachttijden, regels rond donoren en nieuwe wetsvoorstellen over draagmoederschap en meerouderschap raken direct aan het dagelijks leven van mensen met een kinderwens. Tegelijk blijven de gewone dingen gewoon meespelen, van de kleur van de babykamer tot de naam op het geboortekaartje. Wat er ook verandert in de regels, het draait uiteindelijk om mensen die op hun eigen manier een gezin willen vormen en om de vraag hoe zij daarbij het beste geholpen kunnen worden.
